بحرانهای چندلایه، مثل شرایط فعلی ایران که همزمان با تنشهای جنگی، نااطمینانی اقتصادی و قطع یا اختلال شدید اینترنت همراه شده، چیزی فراتر از یک رکود معمولی هستند.
در چنین فضایی، مدلهای کلاسیک برنامهریزی کسبوکار عملا کارایی خود را از دست میدهند و سؤال اصلی مدیران این نیست که «چطور رشد کنیم؟» بلکه این است که؛ چطور زنده بمانیم، بدون اینکه آینده را قربانی امروز کنیم؟
در این مقاله، تلاش میکنیم، راهکارهای عملی و قابل اجرا برای مدیریت کسبوکارهای آنلاین در شرایط بحران ارائه بدهم؛ راهکارهایی که تمرکزشان بر تابآوری، انعطافپذیری و تصمیمگیری هوشمندانه است، نه امیدواریِ صرف.
اولویت اول: بقا، نه رشد نمایشی
در شرایط بحران، بزرگترین خطای مدیران این است که با همان KPIها و انتظارات دوران ثبات جلو میروند. اما چه باید کرد؟
اهداف رشد را موقتا کنار بگذارید و تمرکز را روی حفظ جریان نقدی، کاهش Burn Rate، جلوگیری از تصمیمهای پرریسک قرار دهید.
کسبوکاری که زنده بماند، فرصت رشد خواهد داشت؛ اما کسبوکاری که امروز سقوط کند، آیندهای ندارد.
سادهسازی عملیات
در بحران، پیچیدگی دشمن شماست. اقدامات پیشنهادی در چنین شرایطی عبارت است از:
-
حذف یا تعلیق پروژههای غیرضروری
-
کاهش تنوع محصول یا خدمات
-
تمرکز روی سودآورترین ۲۰٪ فعالیتها (اصل پارتو)
-
مستندسازی فرآیندها برای مواقع قطع ارتباط
این کار باعث میشود تیم شما حتی در شرایط اختلال اینترنت یا ارتباطات، حداقلی از کارایی را حفظ کند.
بازنگری جدی در وابستگی به اینترنت
واقعیت تلخ این است که بسیاری از کسبوکارهای آنلاین ایرانی Single Point of Failure یا نقطه شکست منفرد دارند: اینترنت. راهکارهای کاهش ریسک در این زمینه به شرح زیر است:
-
ایجاد کانالهای آفلاین یا کموابسته:
-
فروش تلفنی
-
نمایندههای محلی
-
شبکههای پیامکی
-
-
ذخیرهسازی دادههای حیاتی بهصورت آفلاین
-
آموزش تیم برای سناریوهای «اینترنت قطع است»
سؤال کلیدی که باید از خود بپرسید: اگر اینترنت ۷ روز قطع شود، کدام بخش کسبوکار من هنوز کار میکند؟
مدیریت منابع انسانی با رویکرد انسانیتر
در بحران، تیمها فرسوده، نگران و گاهی ترسیدهاند. اما باید بدانید که در این شرایط فشار صرفا نتیجه معکوس دارد. پیشنهاد ما به شما به شرح زیر است:
-
شفافسازی شرایط (حتی اگر خبر خوبی ندارید)
-
انعطاف در ساعات کاری و خروجیها
-
تمرکز بر حفظ نیروهای کلیدی، نه همه
-
کاهش هزینه بهجای تعدیل عجولانه
کسبوکارهایی که بعد از بحران قویتر بیرون میآیند، معمولا همانهایی هستند که اعتماد تیم را حفظ کردهاند.
تصمیمگیری سناریومحور، نه پیشبینیمحور
در شرایطی که آینده مبهم است، پیشبینی بیفایده است؛ اما سناریوسازی نجاتبخش است. سه سناریو طراحی کنید:
-
بدبینانه (Worst Case)
-
محتمل
-
خوشبینانه (Best Case)
و سپس برای هرکدام هزینهها، منابع، تصمیمهای حیاتی را از قبل مشخص کنید. این کار باعث میشود در لحظه بحران، فلج تصمیمگیری نشوید.
ارتباط با مشتری؛ کمتر بفروش، بیشتر همدل باش
در دوران بحران، مشتریها هم مثل شما تحت فشارند. استراتژی ارتباطی پیشنهادی در این شرایط به شرح زیر است:
-
کاهش پیامهای فروش مستقیم
-
افزایش محتوای همدلانه و حمایتی
-
شفافیت در تأخیرها و محدودیتها
-
حفظ برند بهعنوان «همراه»، نه «فروشنده»
برندهایی که در بحران فقط دنبال فروشاند، معمولاً اولین قربانیان بیاعتمادی بعد از بحران خواهند بود.
نتیجهگیری: بحران میگذرد، اما تصمیمهای امروز میمانند
مدیریت کسبوکارهای آنلاین در شرایط بحران، بیش از هر چیز نیازمند بلوغ مدیریتی است. این دوران، زمان قهرمانبازی نیست، ریسکهای هیجانی در این زمان جایی ندارند و تصمیمهای نمایشی نیز باید حذف شوند. بلکه زمان تصمیمهای آرام، محافظهکارانه و انسانی است. اگر امروز بتوانید کسبوکار را زنده نگه دارید، تیم را حفظ کنید و اعتماد مشتری را نسوزانید فردای پسابحران، شما چند قدم جلوتر از بسیاری رقبا خواهید بود.